Ölçme ve Değerlerndirme Nedir, Çeşitleri Nelerdir, Değerlendirme İlkeleri

Ölçme Nedir?

Günümüzde çağdaş toplumlarda, hemen her zaman ve her yerde ölçme söz konusudur.

1.      Arabamın hızı 70 km.

2.      Odanın sıcaklığı 220C.

3.      Öğrenciler 20 kız, 20 erkek olmak üzere 40 kişi,

Ölçme sonuçlarında elde edilmiş ifadelerdir. Yaşamımızda bu kadar önemli bir yer tutan ölçme bir betimleme işlemidir. Örneklerde de görüldüğü gibi bir nitelik gözlenmiş, sayı ya da başka bir sembolle belirtilmiştir. Gözlenen niteliklerin (değişkenlerin) gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle belirtilmesine ölçme denir.

Tanımda da belirtildiği gibi en az üç aşaması vardır:

1.      Ölçülecek bir niteliğin olması,

2.      Niteliğin gözlenebilmesi,

3.      Amaca uygun sayı ve sembollerle gösterilmesi

Üç tür ölçme işlemi vardır:

1.  Doğrudan (Temel Ölçme): Ölçülmek istenen özellik başka bir özelliğe ihtiyaç duyulmadan gözlenerek ölçülüyorsa buna doğrudan ölçme denir.

2.  Dolaylı Ölçme: Ölçmek istediğimiz özelliği başka özelliklerle ilişkilendirerek yapılan ölçme işlemidir.

2.  Türetilmiş Ölçme: Bazı durumlarda ölçmek istediğimiz özellik, bir araç yardımıyla ölçülemez ve başka ölçme işlemlerine ihtiyaç duyulur. Bu tip ölçmelere türetilmiş ölçme denir.

Ölçme Araçları

a.       Standart olanlar (m, kg, standart testler v.s.)

b.      Standart olmayan (adım, karış, öğretmen yapısı testler v.s.) olarak ikiye ayrılır.

Ölçmede kullanılacak birimlerde bulunması gereken üç özellik:

1.      Birimlerin eşitliği,

2.      Genelliği,

3.      Amaca uygunluğudur.

Birim yerine genelde ölçek terimi kullanılır. ÖLÇEK nesnelere verilen sayıların anlamlarını, kullanılmasında uyulması gereken kuralları ve kısaltmaları belirtmek için kullanılır. Ölçekler dört çeşittir.

1.      Sıralama ölçekleri,

2.      Sınıflama ya da gruplama ölçekleri,

3.      Eşit aralıklı ölçekler,

4.      Oranlı ölçekler.

(Kaynaklar: 1.Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme – Pegem Yayınları / 2. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme – Prof. Dr Leyla Küçükahmet)

Değerlendirme Nedir?

Ölçme Sonuçlarının bir ölçütle karşılaştırılarak değer yargısına varılma sürecine değerlendirme denir. Değerlendirme sürecinde üç temel öğe yer alır.

1.      Değerlendirme sürecinin başlaması için öncelikle bir ölçme sonucuna ihtiyaç vardır. Ölçme işlemi ya da sonucu olmadan değerlendirmeden söz etmek mümkün değildir.

2.      Ölçme sonucunu değerlendirebilmek için, uygun bir ölçüt (önceden kesin olarak belirlenmiş standarttır, ya da gruba bağlı olarak çıkarılmış tipik bir puandır, normdur.) gerekmektedir.

3.      Ölçme sonucu ölçüt ile karşılaştırılarak karara ulaşılır.

Değerlendirme kesin olarak bir ölçme sonucu ile bir ölçüt gerektirir. Ölçütsüz değerlendirme olmaz. Ölçüt grup dikkate alınmadan, önceden kesin olarak belirtilirse buna mutlak ölçüt adı verilir. Ölçüt grubun başarısından çıkarılan bir norm ise bağıl ölçüt adını alır. Mutlak ölçüt ile yapılan değerlendirmelere MUTLAK DEĞERLENDİRME, bir norm ya da bağıl ölçütle yapılan değerlendirmelere ise BAĞIL DEĞERLENDİRME adı verilir.

(Kaynaklar: 1.Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme – Pegem Yayınları / 2. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme – Prof. Dr Leyla Küçükahmet)

Değerlendirme İlkeleri

1995′te, “öğrencilerin belli bir gerçeklik hakkında bilgisini ve ayrı bir becerisini değerlendirmeyi” bırakıp, “öğrencilerin matematik gücünün tamamını” ölçmeye yönelik NCTM’in okul matematiği için 6 ilkesi gerekti (s.83). Geleneksel test yöntemi öğrencilerin ne bilmediğine (kaç tane yanlış cevapları olduğuna) yoğunlaşmıştı. Değerlendirme ilkelerinin doğasında ise öğrencilerin ne bildiğine yoğunlaşmak vardır. Dokümanlar, değerlendirme için 6 ilke ve değerlendirme çalışmalarının hizmet etmesi gereken 4 amacı içerir.

Altı Değerlendirme İlkesi

Altı değerlendirme ilkesi, değerlendirme uygulamalarının tenkit edilmesine karşı ifadelerdir. Bunlar, değerlendirmeyi nasıl oluşturacağına dair talimatlar değildir. Öğretmen, sınıfta periyodik olarak kendi değerlendirme yöntemlerini uygularken bu ilkeleri de birer hatırlatıcı nokta olarak kullanmalıdır.

1.Matematik ilkesi

Değerlendirme öğrencilerin bilmeleri gereken ve yapabildikleri matematiği yansıtmalıdır (NCTM, 1995, s.11).

İlkeler ve standartlar öğretmenlerin müfredat içeriğindeki 5 muhteva kolu hakkında geniş bir görüş açısına sahip olmalarını gerektirir. Ayrıca, öğrencilerin matematiksel kabiliyetlerini yansıtan 5 işlem ölçütü daha vardır. Değerlendirme uygulamaları bu 10 ölçütü yansıtmalıdır. Bir çok okul bölgesinde, resmi ya da yerel ölçütler matematik muhtevasının saf bir tarifini içerir. Bu yerel ölçütler ve test etme baskılarıyla birlikte, daha geniş bir açıdan matematik kabiliyetlerini ölçmek yerine, testler ve düşük seviyedeki beceriler üzerine yoğunlaşılması tehlikesi ortaya çıkmıştır. Fakat bu hesaplama becerilerine ve geleneksel temel yapıya gereken önemin verilmesini engellememiştir.

2. Öğrenme İlkesi

Değerlendirme matematik öğrenimini artırmalıdır (NCTM, 1995, s.13). Öğrenme ilkesine göre, değerlendirmenin asıl amacı, öğrencilerin sadece duymasını sağlamak değil, performanslarını artırmaktır. Sınıfta, değerlendirme uygulamalarında öğrenme süreci boyunca öğrencilerle iletişim kurulmalı, öğrenmelerini arttırmada ve neyin değerlendirmeye alındığını bilmeleri konusunda onlara rehberlik edilmelidir.

Aynı mantıkla, değerlendirme öğretim bittikten sonra değil de, bir ünitenin öğretimi boyunca hangi kararların alınması gerektiği, nasıl bir muhteva, bilgi akımı sağlanması gerektiği konusunda öğretmenler öğretimi planlamaları için rehberlik etmelidir.

Değerlendirmenin öğrenmeyi desteklemesi ve arttırması için, öğretim bölük pörçük, ayrı parçalar değil bütünleyici parçalar olarak görülmeli ve planlamalıdır.

3.  Eşitlik İlkesi

Değerlendirme eşitliği arttırılmalıdır. (NCTM, 1995, s.15). Eşit bir değerlendirme her öğrencinin bireysel vasıflarına, tecrübelerine ve uzmanlıklarına saygı duymayı gerektirir. Değerlendirmede eşitlik, tam öğrenciler için onların bireysel ihtiyaçlarını da içeren iyi matematiksel ölçütler koyar. Bu ilke, öğrencilerin farklı şekillerde öğretim desteğine ihtiyaçları olduğunun farkında olmamızı sağlarken tüm öğrencilerden büyük beklentiler içinde olmamızı söyleyen ilkeler tam ölçütlerle eşitlik ilkesi olarak geçer. Eşitlik, öğrencilerin ilerde matematikten uzak durmalarına veya matematiği başaramayacaklarına inanmalarına sebep olarak onların önüne büyük bir engel koymayı değil sadece öğrencilerin ne bildiklerini ortaya çıkarmayı hedefler.

5. Açıklık İlkesi

Değerlendirme açık bir süreç olmalı (NCTM, 1995, s.17).   Öğrencilerin, onlardan neler beklendiğini ve öğrendiklerini nasıl gösterebileceklerini bilmeleri gerekir. Ayrıca, kaliteli bir performansın ölçütlerinin neler olduğu da onlar için anlaşılabilir. Olmalıdır. Sorgulama, iletişim ve problem çözme de muhteva bilgisiyle bütünleştirilmeli. Doğru cevaplardan ziyade, performans göz önünde bulundurulmalı. Öğrencilerin ölçütü belirlemede söz sahibi olabilmeleri ve hatta kendi performanslarının değerlendirilmesindeki ölçütü belirlemeleri gerekir. Açıklık, ayrıca, ailelerin ve diğer öğretmenlerin de sınıfta kullanılan yöntemlerden ve ölçütlerden haberdar olmaları anlamına gelir.

5. Sonuç (Çıkarma) İlkesi

Değerlendirme, matematik öğrenimi konusunda geçerli sonuçların çıkarılmasını sağlamalı (NCTM, 1995, s.19). Öğretimde gelişimsel bir yaklaşım sergileyen öğretmenlerin sürekli sormaları gereken soru “Bu performans bana öğrencinin kavraması ve muhakeme yeteneği hakkında ne anlatıyor?” olmalıdır. Değerlendirme, öğrencilerin matematik yapabilmelerine-iletişim kurabilme, muhakeme etme, sağlama yapabilme, hipotezleri test etme, örnekler bulabilmelerine dayanır. Doğru cevapların sayısını sorgulamak, öğrencinin kavrayışı hakkında sadece yüzeysel bir bakış sağlar. Hiçbir test sonucu çocukların düşünce sürecinin işlevini ya da bireysel kavrama becerilerini objektif olarak belirleyemez.

Bu ilke, öğretmenlerin ciddi ve açık bir şekilde, öğrencilerin bildiklerini göstermelerini sağlamaları gerekir. Çeşitli değerlendirme teknikleri, öğretmenlerin sonuçların geçerliliğini artırabilmeleri için bir yoldur. Bölüm 1′de anlatılan üç parçalık dersler, geçerli bir değerlendirme için geniş bir bilgi gerektirecek.

6. Bütünlük İlkesi

Değerlendirme bütüncül bir süreç olmalı (NCTM, 1995, s.21). Şekil 5′teki değerlendirme döngüsü öğretimin yöntemleriyle olduğu kadar hedefleriyle -yani öğrencilerin ne öğrenmesini istediğinizle- de tam bir uyum içinde olmalı. Matematik işlerini olduğu kadar kavramsal ve işlemsel kavrayışı da yansıtan değerlendirme yöntemleri bir denge içinde olmalı. Geleneksel, kağıt-kaleme uygulanan testler tek başlarına yeterli olmayacaktır. Ayrıca, bütünlük ilkesine göre değerlendirme yöntemleri, öğretim yöntemleriyle de uyum sağlamalıdır. Yani, öğrenciler bildikleri yöntemler, materyaller ve yaklaşımlarla değerlendirmeye alınmalıdır.

Ölçme ve Değerlendirmenin Amacı:

Ölçme ve değerlendirme; öğrenme-öğretme sürecinde öğrencilerin başarılarını saptamak, eksikliklerini belirlemek,  öğretim yöntemlerinin etkinliğini anlamak, uygulanan programın zayıf ve kuvvetli yanlarını ortaya çıkarmak için yapılır. Programın değerlendirilmesi, öğrenme sürecinin önemini ortaya çıkarır ve öğrencinin gelişimini izlemeyi amaçlar.

Ölçme ve Değerlendirme Arasındaki İlişki:

Genellikle ölçme ve değerlendirme kavramları birbirine karıştırılır. Bu karışıklığın nedeni büyük olasılıkla ölçme ve değerlendirmenin birlikte yapılmasındandır. Gerçekte ölçme ve değerlendir birbirlerinden farklı kavramlardır. Bu farklılık şöyle açıklanabilir:

1.      Ölçme, özelliğin (değişkenin) miktarını gösterir, değerlendirme ise bu miktarın yeterli olup olmadığını ya da amaca uygun olup olmadığını belirtir.

2.      Değerlendirme ölçmeyi de içine alan geniş bir kavramdır.

3.      Ölçme değerlendirmeden önce gelen bir işlemdir. Ölçmeden sonra değerlendirmeye gidilir.

4.      Ölçme, daha çok gözlem, değerlendirme ise karşılaştırma, yorum ve yargıya dayanır

5.      Ölçme daha objektif, değerlendirme ise daha çok kişisel kanılara dayanır.

(Kaynak: Öğretimde Planlama ve Değerlendirme – Prof. Dr Leyla Küçükahmet)

Eğitimde Kullanılan Ölçme Araçları (Sınav Çeşitleri):

Eğitimde temel olarak üç tür ölçü aracı kullanılır;

1.      Testler

2.      Yazılı Sınavlar

3.      Sözlü Sınavlar

1.TESTLER:

Kısa cevaplı yazılı sınav çeşitleridir. En yaygın olarak kullanılanları,

a.       Doğru-yanlış testler

b.      Çoktan seçmeli testler

c.       Eşleştirmeli testler

d.      Boşluk doldurmalı testler

2.YAZILI SINAVLAR:

Yazılı sınav türü geleneksel eğitim sistemlerinde çok kullanılan klasik tip, essey tipi, kompozisyon tipi sınavlar diye de bilinmektedir. Bu sınav türünde öğrenciye birkaç soru yazdırılarak ya da yazılı verilerek bunları belli bir sürede cevaplaması istenir.

3.SÖZLÜ SINAVLAR:

Eskiden daha yaygın olarak kullanılan “sözlü sınav” günümüzde pek kullanılmamaktadır. Bu tür sınavlarda öğrenciden kendisine sözel olarak yöneltilen soruları sözlü olarak cevaplaması istenir. Öğrencinin bilgisi kadar ifade kabiliyeti, dış görünüşü, vücut dili gibi özellikleri de puanlamaya dâhil edilir.

(Kaynak: Öğretimde Planlama ve Değerlendirme – Prof. Dr Leyla Küçükahmet)

Soruların Hazırlanması:

Her sınav aracı birtakım sorulardan oluşur. Elde edilecek puanların güvenirliğine, geçerliğine, aracın kullanışlığına etki eden en önemli etken soruların özelliğidir. Bir yazılı sınav ancak soruların özelliği oranında iyi olabilir.

  • Sorular kesinlikle anlaşılır olmalıdır.
  • Sorular verilecek cevapla sınırlandırılmalıdır.
  • Uzun ve az sayıda soru yerine, kısa ve çok sayıda soru sorulmalıdır.
  • Sorular ezbere dayanmamalı, ders kitabından olduğu gibi alınmamalıdır.
  • Sorular birbirinden bağımsız olarak cevaplanmalıdır.

(Kaynak: Öğretimde Planlama ve Değerlendirme – Prof. Dr Leyla Küçükahmet)

2 Responses to Ölçme ve Değerlerndirme Nedir, Çeşitleri Nelerdir, Değerlendirme İlkeleri

  1. gül says:

    yorumsuz

  2. deniz says:

    allah razı olsun basımı dertten kurtardın kardeş matematik performans ödevinden saten hoca deli keske ölcme aracları ve kullanım alanlarını da yazsaydın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>