ANTÄ°K YUNAN’DA MATEMATÄ°K VE GEOMETRÄ°

Antik Yunan matematiÄŸinin kökeni tam açıklıkla henüz ortaya konmuÅŸ deÄŸildir. Mevcut belge kaynaklar Babil ve Mısır’ın etkilerini ortaya koymaktadır. Antik Yunanlı yazarların kendileri doÄŸulu kaynaklara olan borçlarını belirtmekten geri kalmamışlardır. Pythagoras geleneÄŸine egemen mistisizmin DoÄŸu’dan kaynaklandığına kesin gözüyle bakılabilir. Daha da önemlisi, Yunan aritmetiÄŸi ile astronomisi Babil birikiminin belirgin izlerini taşımaktadır. Pers Ä°mparatorluÄŸu döneminde baÅŸlayan, Büyük Ä°skender’in DoÄŸu’ya açılmasıyla yoÄŸunluk kazanan iliÅŸki ve yakınlaÅŸma, Yunanlı bilginlere DoÄŸu’nun bilgi birikimini yakından tanıma fırsatı saÄŸlamıştır. Geometrinin Yunanistan’a Mısır’dan geçtiÄŸi ise artık tartışma konusu olmaktan çıkmıştır. Ne var ki DoÄŸu’ya olan borcun ölçüsü ne olursa olsun, Yunanlıların aldıklarıyla yetinmedikleri, matematiÄŸe yeni bir kimlik kazandırdıkları da bilinmektedir. Oların elinde matematik doÄŸruluÄŸu deneyime dayanan empirik önermeler yığını olmaktan çıkarak, doÄŸruluÄŸu mantıksal yöntemle ispatlanan bir sistem niteliÄŸi kazanmıştır.

Stoa okulu, Herakleitos ile yola çıkmıştır. Ortaya bir logos kavramı atılıyor ki buna stoa okulu sahip çıkıyor. Herakleitos’a göre “her ÅŸey deÄŸiÅŸtiÄŸi halde deÄŸiÅŸmeyen bir ÅŸey vardır ki Logos’tur. “Logos’un ne anlama geldiÄŸi tam açıklanmıyor. Bu sözcük Yunanca’dan baÅŸka bir dile tam bir açıklıkla çevrilemiyor. Bu nedenle beynimizde, bizden bir sözcük gibi yer alıyor. Tek yapılacak ÅŸey, galiba onu anlamaya çalışmak. Bir anlamda Logos her ÅŸeyin nedeni olan Tanrının yarattığı evrenin yasası… Önceden de deÄŸindiÄŸimiz gibi kavram olarak, söz, akıl, anlam ve düşünce sözcüklerinden herbirine karşılık kullanım uygun olabilecektir.

Herakleitos’un diyalektiÄŸi, kendi çağında çok iyi kavradığını, ” her ÅŸey ancak karşıtların kavgasından doÄŸar” deyiÅŸinden anlıyoruz. Ona göre “varlık, yokluÄŸu; yokluk ise varlığı doÄŸurur.” Görüşünü güçlendirmek için ÅŸu örneÄŸi veriyordu: “Daire çemberinde baÅŸlangıç ve son aynı noktada birleÅŸir.” Herakleitos, “Bütün ÅŸeylerden bir ÅŸey, bir ÅŸeylerden bütün ÅŸeyler” diyebilen ilk filozoftur. Bu bilge çoklukla, birlik arasındaki iliÅŸkiyi sezgisel olarak çok iyi yakalamıştır. O’nun felsefesi hakkında elbette söylenecek çok ÅŸeyler var, ama sadece felsefe yapan bir çalışma deÄŸil. Ancak bu konularda daha çok bilgi edinmek ve konuların derinliklerine inmek isteyenler için, kaynak kitaplar yol gösterici olacaktır. Ancak onun bir çeÅŸit izafiyet teorisi anlayışını da bir kaç cümle ile dile getirelim. Yukarıda bazı görüşlerini açıkladığımız filozofumuz için, her olayda sürekli bir deÄŸiÅŸim var olduÄŸundan, yani duyumuzla kavradığımız bir ÅŸeyin o anda hem var hem yok olduÄŸunu ve böylece bir baÅŸka varlığa dönüşümün sürekliliÄŸi ortaya çıktığından, bunun ise “ateÅŸ” olarak gerçekleÅŸeceÄŸinden söz eder. Ona göre ateÅŸ, temel unsurdur ve akıcı, esnek ve hareketli bir nesne olarak, düşündüğüne tam olarak uymaktadır. “AteÅŸ yok olur, hava oluÅŸur; havanın yok olması suyu doÄŸurur.” sözleri bu bilgine aittir. Buna ateÅŸ ® hava ® su siklusu denilmektedir.

Miranda Lundy de Kutsal Geomeri adlı kitabında, Herakleitos’un bu yaklaşımına benzer bir yaklaşımla temel çizimlerin noktadan türediÄŸini ÅŸu ÅŸekilde anlatıyor:

Devamı Dosyada: Dosyayı indir