Doğum	M.Ö. 330 İskenderiye, Mısır
Ölüm	M.Ö. 275
Milliyeti	Yunan
Dalı	Matematik
Önemli başarıları	Öklid bağıntıları (ögeleri)

ÖKLİD (Eukleides)

Öklid (Euclid, Eukleides, Yunanca: Ευκλείδης) M.Ö. 330 – 275, Ä°skenderiyeli matematikçi.

Yunanlı matematikçi. Yorumcu Proklos’a göre M.Ö. III. yüzyılda Ä°skenderiye’de yaÅŸadı. Yapıtlarının en önemlisi, klasik yunan geometrisinin çok geniÅŸ bir bileÅŸimi olan Stoikheia’dır ( Geometrinin Öğeleri). Öklid bu kitabında, açık ortak kavramlar olan birkaç tanım, koyut (çeliÅŸkisiz yadsınabilecek varsayımlar) ve gitgide karmaşıklaÅŸan önermeler çıkardı. Koyutların açıkca formülleÅŸtirilmesi, Öklid’in, algılanabilir gerçekliÄŸi soyutlama isteÄŸini gösterir. Mantık çatısının keskinliÄŸi, temel kavramların doÄŸru seçimi, tanıtlamaların açıklığıyla bu yapıt bütün çaÄŸlarda matematikçilerin büyük ilgisini çekti ve iki bin yılı aÅŸkın bir süre onlara örnek oldu. Tümü 13 kitap-tan oluÅŸur, bunlara daha sonra yazılan ve Hypsikles’e mal edilen iki kitap daha eklenir.
Ä°lk 13 kitabın, yalnızca tek bir kiÅŸinin yapıtı mı, yoksa Öklid’in çevresinde toplanan bir okulun yapıtı mı olduÄŸu bilinmemektedir. Ä°lk dört kitap, düzlem geometriye ayrılmıştır; çokgen ve çembersel ÅŸekillerin temel özelliklerini inceler. Ä°kinci kitap geometrik cebir denen kavramın temellerini atar; bu kitapta tüm nicelikler, geometrik olarak gösterilir ve tüm iÅŸlemler geometrik olarak, yani cetvel ve pergel ile çizilerek gerçekleÅŸtirilir. Çok daha karmaşık olan beÅŸinci kitap, kimi kaynaklarda Knidoslu Eudoksos’a mal edilir. Oranlar ve orantılar kuramının açıklandığı bu kitap, büyüklüklerin ölçümü kuramının temeli atar. Söz konusu oranlar kuramı, altıncı kitapta düzlem geometriye ve özellikle benzer ÅŸekillere, yedinci, sekizinci, dokuzuncu kitaplarda, aritmetik tamsayılara uygulanır. Çok karışık olan onuncu kitap, orandışı sayıları sınıflar; son kitaplar da uzay geometriyi iÅŸler…

Öklit’in aksiyomları

Öklid geometrisinin aksiyomları şunlardır:

1- Aynı şeye eşit olan şeyler birbirlerine de eşittirler.

2- EÄŸer eÅŸit miktarlara eÅŸit miktarlar eklenirse, elde edilenler de eÅŸit olur.

3- Eğer eşit miktarlardan eşit miktarlar çıkartılırsa, eşitlik bozulmaz.

4- Birbirine çakışan şeyler birbirine eşittir.

5- Bütün, parçadan büyüktür.

Öklid geometrisinin postülaları ise şunlardır.

1- İki yol arasını birleştiren en kısa yol, doğrudur

2- Doğru doğru olarak sonsuza kadar uzatılabilir.

3- Bir noktaya eşit uzaklıkta bulunan noktaların geometrik yeri çemberdir.

4- Bütün dik açılar birbirine eşittir.

5- İki doğru bir üçüncü doğru tarafından kesilirse, içte meydana gelen açıların toplamının 180 dereceden küçük olduğu tarafta bu iki doğru kesişir.

6- Bir üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir.

7- Bir doğruya dışındaki bir noktadan yalnızca bir tek paralel çizilebilir.